Socratisch Café Culemborg

De bijeenkomsten zijn een initiatief van Socratisch Café Culemborg in samenwerking met de Bibliotheek Rivierenland.
Plaats: Herenstraat 29, 4101 BR Culemborg
Tijd: derde vrijdag van de maand, 15.00 uur  – 18.00 uur, (inloop vanaf 14.45 uur in het Weescafé)
Kosten: € 10,00 p.p. (studenten en scholieren € 5,00, vierrittenkaart € 30,00), inclusief koffie en thee.
Maximum aantal deelnemers zestien. Aanmelden verplicht.
Gespreksleiders: Jürjen van de Groep en Frans Weeber
Voor meer informatie: Frans Weeber, telefoon 06-18872237.

 

16 februari 2018, thema Moed

Moed is een van de vier kardinale deugden en speelt in ons leven dus een belangrijke rol. Moed is een levensvoorwaarde, zoals de dichter Van Randwijk het beschreef: “Een volk dat voor tirannen zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht.”
Ben je moedig als je alle gevaar onverschrokken tegemoet treedt? Past angst wel bij een moedig mens? Is moed ook verbonden met goed en slecht? Op de vuist gaan met iemand kan zowel goed als slecht zijn. Maar we vinden over het algemeen niet dat ‘zinloos geweld’ getuigt van moed. In de dialoog Laches speelt de kennis van ‘kwaad en goed’ een grote rol in relatie tot wat we moed noemen.
We associëren moed vooral met handelen, bijvoorbeeld met gevaar voor eigen leven iemand redden. Maar de Engelse schrijver D. H. Lawrence legt een ander accent: ”De grootste deugd in het leven is ware moed om feiten onder ogen te zien en met ze te leven.” Zie jij jezelf als een moedig mens? Altijd, onder alle omstandigheden, of zo nu en dan? Zijn er situaties in je leven, waarin jij moedig handelde? Is het goed om daar openlijk over te vertellen, of ben je dan een opschepper? Is een echte held juist bescheiden?
Op 16 februari 2018 denken we gezamenlijk na over het thema ‘moed’.

Klik hier om in te schrijven (verplicht)

16 maart 2018, thema Spelen

‘Wij spelen, en weten dat wij spelen, dus wij zijn meer dan enkel redelijke wezens, want het spel is onredelijk.’
Johan Huizinga – “Homo Ludens”

Spelen lijkt voorbehouden aan kinderen. Van jonge dieren zegt men dat wanneer zij spelen, zij oefenen voor later. Van spel kun je leren. In het spel komt de werkelijkheid, maar dan zonder de ernst, terug. Maar volwassenen spelen ook, is dat dan ook ter voorbereiding van later? Waarom nemen we spel zo serieus?
Misschien omdat in het spel je het nuttige overstijgt en je wordt verheven naar een hogere sfeer van ervaring. Zo kan je bijvoorbeeld bijzonder enthousiast raken van een mooi doelpunt of een goed gesprek of humorvolle opmerking. Je raakt ‘als door de godheid bezeten’ (entheos). Zo kunnen kinderen helemaal opgaan in het spel. Wat is spelen ons waard? En welke spelletjes mogen niet gespeeld worden?
Huizinga constateert naast de wedkamp of (schijn)gevecht, het schouwspel als een ander aspect van spel. Daarin wordt er iets getoond, iets opgevoerd, een verhaal zichtbaar gemaakt. Hoewel een voetbalwedstrijd ook soms een schouwspel genoemd wordt maar waarom eigenlijk? Wat wordt door spel eigenlijk zichtbaar?
Zonder spel blijft er wellicht iets verborgen; spel leidt tot speling in je blik naar de werkelijkheid. Vaak zijn we zo opgesloten in onze opvattingen dat er geen speelruimte of speling meer in ons hoofd is. Spel is ontspanning, oefening en discipline tegelijk. Werkt spel dan relativerend, plaatst in het dingen in perspectief? En is spel hetzelfde als creativiteit?
Is een socratisch gesprek dan eigenlijk ook geen spel?
Onderzoek deze en andere vragen samen met anderen in het Socratisch Café Culemborg op 16 maart 2018

Klik hier om in te schrijven (verplicht)

20 april 2018 – Maand van de filosofie, thema Verbeelding (aan de macht)

Volgens schrijver en filosoof Connie Palmen hebben filosofen de verbeelding nodig om het wezen van de werkelijkheid bloot te leggen. Wanneer je je strikt aan de werkelijkheid houdt, kun je niet meer doen dan haar beschrijven. Dan is morgen gelijk aan vandaag. Vooruitgang is alleen maar meer van hetzelfde. Verbeelding maakt het mogelijk om je los te maken van de realiteit. Films, beeldende kunst en romans het zijn allemaal experimenten met de werkelijkheid die berusten op verbeelding. Verbeelding speelt niet alleen op persoonlijk niveau. ‘De verbeelding aan de macht’ was een veel gebruikte slogan en dat betekende dat de nieuwe protestbewegingen geen genoegen meer namen met ‘smalle marges’ maar zich schaarden achter grootse ideeën en utopisch idealisme. Grote politieke veranderingen bleven voor velen uit, maar des te rigoureus blijken de sociale veranderingen te zijn geweest: nooit eerder kreeg het individu zoveel ruimte en vrijheid. Vijftig jaar na dato maken we de balans op tijdens de Maand van de Filosofie. Wat is er overgebleven van het jaren ’60 idealisme waarin verbeelding in de strijd werd geworpen tegen autoriteiten? Welke rol speelde en speelt verbeelding in jouw leven? En wat is verbeelding nu eigenlijk?
Op 20 april 2018, tijdens de maand van de filosofie, denken we gezamenlijk na over het thema ‘verbeelding’.

Klik hier om in te schrijven (verplicht)

18 mei 2018, thema Duurzaamheid

‘Alles van waarde is weerloos’ – Lucebert. Het woord ‘duurzaam’ staat in de stop tien in de lijst van de meest irritante woorden van 2017. Alles wat te maken heeft met maatschappelijk verantwoord leven, milieu, ecologie en toekomstgericht denken wordt tegenwoordig onder duurzaamheid geschaard. “Het is een hol betekenisloos containerbegrip geworden” aldus de website wegmetdatwoord.nl.
Maar is duurzaamheid juist niet een ingeburgerd begrip geworden is: iedereen handelt er al naar? En wat doet men dan dat als duurzaam bestempeld kan worden? Betekent dat afval scheiden, nul op de meter of wonen in een Tiny House? Duurzaamheid lijkt in ieder geval een ideaal te zijn, iets om na te streven en naar te handelen.
En al is niet iedereen het eens over de toedracht en de precieze rol van de mens hierin (‘nep-nieuws’, alternatieve feiten, …), maar lucht, water en aarde worden bedreigd door onze leefwijze en productiemethoden. Welke houding of manier van denken is daar debet aan? Wat moeten we daarin veranderen om onze natuurlijke omgeving te herstellen?
Aan de andere kant: er valt iets voor te zeggen om het er helemaal niet meer over duurzaamheid te hebben. Het wordt te pas en te onpas gebruikt. ‘Ik moet wel duurzaam met mijn lichaam omgaan en geen alcohol/sigaretten/suiker/… meer gebruiken’. Van energie wordt gezegd dat het ‘duurzaam’ is, maar is het leven zelf duurzaam? Wat zou men dan daar mee bedoelen? Is de duurzaamheid van leven het uitstellen van de dood?
De waarde van iets tekent zich af doordat het eindig is; verpest je met een uitgesteld einde niet de waarde van het menselijk leven? En ligt duurzaamheid dan eigenlijk wel binnen het menselijk vermogen? Duurzaamheid; wat bedoelen we daar eigenlijk mee?
Kom en onderzoek samen met anderen het thema Duurzaamheid in het Socratisch Café Culemborg op 18 mei 2018

Klik hier om in te schrijven (verplicht)

15 juni 2018, thema Waarheid

De vraag naar de waarheid is een van de meest fundamentele vragen in de filosofie. En in onze tijd is die vraag actueler dan ooit. Voor de Amerikaanse president Donald Trump doen feiten er weinig toe. Hij manipuleert ze om een bepaalde stemming te creëren. Op de sociale media is het de mening die telt en niet de feiten. De meesten van ons vinden dat een slechte ontwikkeling, maar bestaat er wel zoiets als een onbetwistbare waarheid? Socrates was in zijn gesprekken met anderen altijd bezig de waarheid boven tafel te krijgen. Hij deed dit door het stellen van kritische vragen te stellen. En vaak bleek de ‘waarheid’ van zijn gesprekspartners minder solide dan ze in eerste instantie dachten. In de ideeënleer van Plato zijn het goede, ware en schone de fundamentele begrippen. Moderne filosofen leggen de nadruk op het nut van de waarheid. “Waarheid is datgene wat nuttig en bruikbaar is, dat wat werkt,” beweren de pragmatisten. Welke rol speelt de waarheid in jouw dagelijks leven? In een gesprek van tien minuten vertellen we gemiddeld tenminste één leugen. De waarheid is er dus blijkbaar niet als vanzelfsprekend. Maar kies je soms bewust voor de waarheid en waarom doe je dat dan?
Op 15 juni 2018 denken we gezamenlijk na over het thema ‘waarheid’

Klik hier om in te schrijven (verplicht)