Thema’s

Thema Inspiratie, februari 2019

Posted on Updated on

Inspiratie komt van ‘inspirere’: inblazen of bezielen, aanvuren, ingeven. Inspiratie is een geschenk van de Muzen, van God of een ‘ingeving afkomstig uit pure energie’.
Inspiratie is volgens sommigen het gevoel van levenslust, enthousiasme, vitaliteit en de ervaring van spirit of ook wel vitale onstuimige levenskracht – bezieling. Vaak staat inspiratie aan de wieg van nieuwe ideeën, hernieuwde zin in dingen of de ervaring van schoonheid. Onder welke omstandigheden raak je geïnspireerd?

Inspiratie kan ook verwarrend en verre van eenduidig zijn; zo kan inspiratie kan de vorm aannemen van cryptische of onduidelijke raad, een ‘orakel’. Je voelt van alles, maar wat betekent het? Wat moet je ermee? En alleen wanneer de raadzoeker verzeild raakt in de kolkende stromen van het leven, hevige strijd of gevaar voor eigen leven, kan de raad tot inzicht en wellicht tot daden leiden.
De waarde van het orakel is dan een paradigmawisseling om de werkelijkheid op een nieuwe manier te beschouwen. De inspiratie opende luiken van het bewustzijn die tot dan toe gesloten waren. Is dat wat inspiratie is? Een soort koevoet of breekijzer?
Voor levensreizigers die op zoek zijn, kan inspiratie de richting aangeven van wat wezenlijk is. Waardoor raak je nu werkelijk geïnspireerd en daarmee enthousiast (’bezeten door de goden’)? Inspiratie op die manier bekeken kan een ijkpunt zijn voor belangrijke beslissingen. En met alleen inspiratie ben je er nog niet; er moet ook een handeling aan verbonden zijn, wil het effect hebben. Of is geïnspireerd raken al voldoende?

Thema verandering, januari 2019

Posted on Updated on

“Alles stroomt,” beweerde de Griekse natuurfilosoof Herakleitos. Anders gezegd: “Men kan geen twee keer in dezelfde rivier stappen. Ook Plato stelde dat de werkelijkheid aan verandering onderhevig is. De ideeën die aan de werkelijkheid die aan de werkelijkheid ten grondslag liggen, zijn volgens Plato echter onveranderlijk. Uit het boek Prediker in de Bijbel staat de uitspraak “Wat er geweest is, dat zal er weer zijn. Wat er plaatsvindt, dat zal weer plaatsvinden. Er is niets nieuws onder de zon.”
Twee tegengestelde standpunten. Maakt het voor je dagelijks leven verschil welk standpunt je inneemt? Gaan we er niet als vanzelfsprekend van uit dat veranderingen bestaan, omdat we die bewust of onbewust nastreven? En hebben we niet allemaal te maken met veranderingen die ons overkomen? Maar wat is de essentie van verandering. Velen, waaronder Ben Tiggelaar schrijven over ECHTE veranderingen. Dat impliceert dat er ook onechte veranderingen zijn. En wat te denken van ‘duurzame’ veranderingen? Als die er zijn, zijn er ook niet-duurzame veranderingen. Het is de moeite waard om na te denken over verandering. Wat bedoelde Socrates toen hij zei: “Alleen een buitengewoon onwetend of buitengewoon intelligent iemand kan zich aan verandering onttrekken.”

Thema Toeval, september 2018

Posted on Updated on

Toen ik op Google zocht naar ‘toeval bestaat niet’ kreeg ik ruim 55.000 treffers. Het resultaat voor “toeval bestaat” was beduidend minder: 6.480. “Sta je er soms ook wel eens bij stil dat toeval eigenlijk niet bestaat en dat alles een reden heeft?” schrijft Bianka van Zijl op haar website. Lijnrecht daar tegenover staat Maarten van Rossum: “We zijn collectief blind voor de grote rol die toeval speelt in ons dagelijks leven. Daardoor schrijven we veel meer dan gerechtvaardigd is toe aan onze intenties.” Ons brein is gebouwd om oorzaken en verbanden waar te nemen en als ze er niet zijn bedenken we ze. We geloven niet meer zo in onvoorspelbare lotsbeschikkingen, grillen van de goden en de spelingen van de natuur hebben we grotendeels leren beheersen. Maar het bestaan van toeval erkennen, is voor velen een brug te ver. “Toeval past gewoon niet in het menselijk hoofd. Je weet dat het bestaat, maar je leeft er niet naar. En dat is maar goed ook, zegt Michiel van Elk, psycholoog aan de Universiteit van Amsterdam, want je zou de deur niet meer uit komen.” (Trouw, 17 mei 2016). Hoe is dat voor jou? Op 19 oktober gaan we daarover in gesprek.

Socratisch Café Culemborg, thema Vragen, 17 november 2017

Posted on Updated on

Socrates was een meester in het stellen van vragen. Hij beschouwde zichzelf als een filosofische vroedvrouw die door de kunst van het juiste vragen stellen bij zijn  gesprekspartners gedachten en inzichten hielp te baren. Hij trainde op die manier het denken van de Atheners. Socrates stond aan de wieg van de filosofie bij de oude Grieken. Nu, meer dan tweeduizend jaar later kunnen we nog steeds de kunst van het vragen stellen oefenen. We hoeven ons dan misschien niet meer zo sterk te richten op het scholen van het denken, maar leren op zoek te gaan naar wezenlijke inzichten in het leven. We merken dan dat het leren stellen van vragen een ware kunst is. Veel hangt daarbij af van de juiste vraag. Die schept namelijk vrije ruimte waarin antwoorden kunnen komen of kunnen ontstaan. En dat kan ons brengen tot enkele, voor de kunst van het vragen stellen, wezenlijke (en vaak vergeten) vragen als: Wat gebeurt er eigenlijk als we een vraag stellen? Wanneer begint er bij een vraag voor jou iets te leven? Of nog basaler: wat is een vraag eigenlijk?

Socratisch Café Culemborg, thema Innerlijk Kompas, 20 oktober 2017

Posted on

Hoe weet je welke weg in het leven te bewandelen en hoe kies je daarbij de juiste route? Robert Frost noemt in zijn gedicht ‘The road less travelled’ zijn keuze voor het minder voor de hand liggende pad ‘van doorslaggevend belang’. In zijn boek ‘De reis van de held’ beschrijft Joseph Campbell hoe de archetypische held in mythes een oproep krijgt van de ziel, waardoor hij wel op avontuur moet gaan. Bij het vinden van je eigen pad komen verschillende vragen aan de orde:
– Wie bepaalt het doel van je reis; jijzelf of een ander?
– Moet je om daar te komen op je huidige pad doorgaan of een ander (nieuw) pad inslaan?
– Volg je daarbij je hoofd, hart of buik? Je eigen behoeften of die van het grotere geheel?
En vooral; waar vindt je als eigentijdse held het antwoord op bovenstaande vragen? Bestaat er daarvoor zoiets als een innerlijk kompas; een innerlijk weten? De Stoïcijnse filosoof Seneca heeft het b.v. over de noodzaak van ‘innerlijke rust en het geloof op de juiste weg te zijn’. Socrates zei regelmatig dat hij zijn innerlijke leidsman (‘daimoon’) volgde die hem aangaf wat hij juist níet moest doen. Campbell zelf spreekt van ‘een heilige ruimte om in alle rust te reflecteren’. We bespreken het thema Innerlijk kompas. Bestaat het?; wat is het precies?; waar vind je het?).